19/03 Onderwijsagenda de Volkskant (1), arbeidsvoorwaarden docenten

Wat zijn de thema’s die er in het (beroeps)onderwijs toe doen? Dat hangt natuurlijk af vanuit welke positie je naar die vraag kijkt. De Volkskrant is gestart met de onderwijsagenda. Lezers van de krant konden eind vorig jaar hun stem uitbrengen over wat de grootste problemen in het onderwijs zijn. Bureaucratie werd - met grote afstand – benoemd als grootste probleem. Mede op basis van de uitslag en reacties daarop koos een panel van wijzen (met voorzitter Robbert Dijkgraaf) zes thema’s. Aan die thema’s besteedt de Volkskrant in de eerste helft van 2010 aandacht via artikelen, website en debatten. Verslaggevers gaan met behulp van lezers en het panel op zoek naar mogelijke oplossingen voor de grootste problemen.

Kijk op beroepsonderwijs noteert de opbrengsten van de onderwijsagenda die voor het beroepsonderwijs het meest interessant zijn. Dit keer staan de arbeidsvoorwaarden van docenten centraal.

Alle informatie over de onderwijsagenda vindt u op http://www.deonderwijsagenda.nl/.

De 6 thema’s die in 2010 aan de orde komen zijn:

1. Organisatorische rompslomp
2. Partnerschap ouders en school
3. Arbeidsvoorwaarden voor docenten
4. Maatwerk in het onderwijs
5. Ontwikkelen van talenten
6. Kennis, kunde en vaardigheden van docenten

De eerste twee thema’s (organisatorische rompslomp en de rol van ouders) zijn inmiddels aan de orde geweest. Op dit moment is het thema ‘arbeidsvoorwaarden voor docenten’ aan de orde.

 
Artikelen in de Volkskrant van dinsdag 16 en donderdag 18 maart

Zeker in het (voortgezet) middelbaar beroepsonderwijs staat de positie van de docent door de invoering van het competentiegerichte onderwijs, toenemende zorgproblematiek en regeldruk flink in de belangstelling. Het imago van het docentenvak is de afgelopen jaren niet gestegen en in verschillende regio’s is sprake van een groot tekort aan docenten. Eén van de mogelijkheden om het beroep van docent aantrekkelijker te maken is – naast het vergroten van professionele ruimte – het verbeteren van arbeidsvoorwaarden.

In twee artikelen in deVolkskrant gaat het met name over prestatiebeloning voor docententeams. Klopt de constatering dat prestatiebeloning één van de beste manieren is om betere docenten te krijgen? In het algemeen wordt het instrument van prestatiebeloning nog weinig gebruikt in het onderwijs. Het artikel van 16 maart laat de ervaring van twee scholen zien. Bij het College voor Beroepsonderwijs in Purmerend en op het Koning Willem I College in Den Bosch is geëxperimenteerd met variabele beloning. In Purmerend met succes, terwijl in Den Bosch weinig vertrouwen is in prestatiebeloning.

Op het College voor Beroepsonderwijs waren docenten niet alleen blij met het financieel extraatje, maar zagen ze dat ook duidelijk als blijk van waardering voor het werk. Het bestuur zag de voordelen van sturen op resultaten in beter presterende teams en een betere reflectie. Bij het Willem I college zag men ook de theoretische voordelen van teambeloning, maar bleek het in de praktijk niet erg transparant en is de medezeggenschapsraad bang voor willekeur. Mogelijke gevaren van teambeloning zijn docenten die onder druk komen te staan en een slechte sfeer in docententeams ontstaat. Tot slot is het lastig om vast te stellen of betere resultaten (de targets van docententeams) zijn gerealiseerd door het beter functioneren van teams. Die betere resultaten kunnen bijvoorbeeld ook bereikt worden door examens makkelijker te maken of door zwakke deelnemers niet toe te laten tot de opleiding.

Naar de mogelijkheden van en ervaringen met teambeloning is nog weinig onderzoek gedaan. Het artikel van 18 maart gaat in op het onderzoek dat door het IVA en CINOP is uitgevoerd. Als kritische succesfactoren worden genoemd: (1) betrokkenheid en steun vanuit de teams zelf, (2) korte overzichtelijke looptijd , (3) betrokkenheid en steun/middelen van het management,  (4) duidelijke en realistische afspraken en (5) koppeling van de teambeloning aan individuele beloningen.

Verdieping op de website http://www.deonderwijsagenda.nl/.

Op de website komen ook andere aspecten van arbeidsvoorwaarden van de docenten aan de orde (zie onder 1 en 2). Er zijn tot dusver drie mogelijke oplossingen gegeven voor het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden.  Op een later moment volgen nog twee mogelijke oplossingen.

1. Meer professionele ruimte voor docententeams. Zie reacties van docenten en andere betrokkenen op http://www.deonderwijsagenda.nl/?p=238.
2. Docenten bepalen zelf de vakantieperiode. Zie reacties van docenten en andere betrokkenen op http://www.deonderwijsagenda.nl/?p=311.
3. Bonussen voor docenten. Zie reacties van docenten en andere betrokkenen op http://www.deonderwijsagenda.nl/?p=316.

 Donderdag 28 maart vindt in de Geertekerk in Utrecht een (afsluitend) debat over het thema ‘arbeidsvoorwaarden docenten’ plaats. Inleiders zijn Ronald Plasterk en Wim Groot.