|
1. Naar meer focus op het mbo, commissie Oudeman
De commissie Oudeman (oud managing director van de Corus Groep) had tot taak te analyseren hoe de brede opdracht die de mbo-sector heeft wordt uitgevoerd, welke problemen zich daarbij voordoen/ deden en of de afzonderlijke getroffen maatregelen in samenhang voldoende zijn om die opdracht te vervullen. De commissie heeft haar taak breed opgevat en gaat in de eindrapportage in op zo'n beetje alle thema's die relevant zijn in het mbo: toezicht en governance, subsidies, doorlopende leerlijnen, (macro) doelmatigheid, kwalificatie en examinering, professionalisering docenten, scheiding tussen niveau 1 en de overige niveau's en vavo en overige educatie. Op alle thema's komt de commissie met adviezen voor de overheid en voor de instellingen. Bestudering van de adviezen maakt duidelijk dat de commissie op veel terreinen voortbouwt op reeds ingezet beleid. Het rapport geeft wel richting, maar hoe de invulling van de beleidsaanbevelingen gaat worden zal pas in de loop van het jaar meer duidelijk worden. Een goed punt van het rapport is in elk geval dat niet alleen aandacht is voor tekortkomingen en verbeterpunten, maar ook de sterke kanten van het mbo vermeld worden.
2. Doelmatigheid van het middelbaar beroepsonderwijs, IVA/KBA
Dit rapport laat goed zien hoe complex het vraagstuk van doelmatigheid in het mbo is. Het is immers maar vanuit welk perspectief je doelmatigheid bekijkt. Het maximaliseren van het niveau van studenten staat bijvoorbeeld in de praktijk vaak op gespannen voet met de vraag van de arbeidsmarkt. IVA/KBA laten een aantal dilemma's en complicerende factoren ten aanzien van doelmatigheids-vraagstukken zien. Ten eerste gaan ze in op de maatschappelijke en politieke factoren en het probleem dat doelen niet eenvoudig en eenduidig zijn te meten. Vervolgens gaat het rapport in op de perspectieven van de verschillende belanghebbenden; hoe verhoudt maatwerk voor bedrijven zich tot effectief en efficiënt onderwijs? Ook de verschillende niveaus van doelmatigheid (macro/meso/micro) komen aan de orde. IVA/KBA adviseren de betrokken vooraf gezamenlijk de condities van doelmatigheid te laten bepalen. Welke spelers doen mee, hoe luiden de spelregels, hoe worden de verschillende aspecten van doelmatigheid gewogen en op welke wijze partijen met elkaar omgaan (proces en relaties).
3. Naar meer doelmatigheid in het mbo, commissie Hermans en van Zijl
De commissie Hermans (voorzitter MKB) en van Zijl (voorzitter MBO Raad) hebben minister van Bijsterveld advies gegeven over de kwalificering en examinering in het mbo. Volgens de commissie is er geen stelselwijziging nodig, maar wel veranderingen in wet- en regelgeving én herinvesteringen. De kwalificatiestructuur moet transparanter worden en er moet meer samenhang worden gevonden tussen de verschillende sectoren. Examens moeten gestandaardiseerd worden en er moet beter worden samengewerkt aan exameninstrumenten. Ten aanzien van het opleidingenaanbod verwijst de commissie Hermans/van Zijl naar het rapport van IVA/KBA (zie 2). Bij de nieuwe verhoudingen die ontstaan zal een nieuw passend toezichtskader ontwikkeld moeten worden. De commissie Oudeman (zie 1) sluit zich aan bij de adviezen die in de rapportage van Hermans/van Zijl zijn genoemd.
4. Zicht op werk, commissie Kamps
Het vorige kabinet heeft de commissie Kamps (SER-lid) gevraagd om doelgroep, vormgeving en financiering van de Werkschool nader aan te geven. De Werkschool is bedoeld voor jongeren (speciaal onderwijs, praktijkonderwijs en mbo) zonder startkwalificatie die niet kunnen doorstromen naar het vervolgonderwijs en niet zelf de stap naar de arbeidsmarkt kunnen maken. Werkscholen moeten het kenmerk van kleine en flexibele organisaties hebben die verweven moeten raken in de regio. De commissie beveelt aan om op korte termijn een experiment van twee jaar met minimaal vijf Werkscholen te starten met als opdracht: creëer zicht op werk voor leerlingen die dat anders niet zouden hebben gehad. Vervolgens kan de Werkschool in jaar 3 uitgerold worden over alle 30 arbeidsmarktregio’s. De Werkschool is volgens de commissie het structurele antwoord om een wezenlijk deel van de jongeren aan de onderkant van de arbeidsmarkt aan het werk te krijgen.
5. Flexibiliteit in het mbo, ITS
In opdracht van het expertisecentrum beroepsonderwijs heeft ITS de flexibiliteit van instellingen in de bve-sector bestudeerd. ITS maakt in het onderzoek onderscheid tussen twee vormen van flexibiliteit: organisatorische flexibiliteit en onderwijsinhoudelijke flexibiliteit. Van beide vormen heeft ITS nauwgezet in kaart gebracht wat de stand van zaken is. Bij organisatorische aspecten gaat het om verschillende instroommomenten, vrijstellingen en EVC, deelcertificaten, onderwijs wanneer het de student uitkomt (zomer, avond, weekend) en verschillende diplomamomenten. Bij onderwijsinhoudelijke flexibiliteit gaat het om verschillen in leer- en werkvorm, onderwijslocatie, onderwijsprogramma, volgorde van studeren, begeleiding en het volgen van delen van het onderwijs op een andere school. Van de ROC's heeft 20% één instroommoment, 38% twee momenten, 12% drie tot zes momenten en kunnen studenten bij 31% op elk moment instromen. De meeste flexibele instroom komt voor bij de lagere niveaus, de leerweg bbl, de sector techniek en kleinere scholen. Bij 85% van de instellingen is het mogelijk vrijstellingen te krijgen (hetgeen overigens niet altijd tot verkorting van de studieduur leidt). Een belangrijke conclusie van ITS is dat de eigen organisatie een grotere belemmering vormt dan de financiering en andere wet- en regelgeving. Tot slot benoemt ITS een aantal remmende en trekkende factoren. Trekkers zijn de vraag van bedrijven, de vraag van de deelnemers, de cultuur/geschiedenis van de opleiding, de visie van de schoolleiding, vraaggerichte docenten, zelfsturend lesmateriaal, goede voortgangsregistratie en het gebouw. Remmers zijn: complexiteit (teldata, urennorm), onvoldoende schaal, het vasthouden aan leerstofjaarklassensysteem/jaarritme en de organisatie (teldata/logistiek).
De volledige teksten van de rapporten:
|
